Either scripts and active content are not permitted to run or Adobe Flash Player version 11.1.0 or greater is not installed.

Get Adobe Flash Player
canlı izle
Yaşam Rehberi
ŞEKER NASIL HAYATIMIZA GIRDI?
Dr. Gürol Oral
08/07/2013
[email protected]

Hindistan’da ve Pasifik okyanusundaki adalarda binlerce yıldır şeker kamışı üretilmekte ve tatlandırıcı olarak kullanılmakta olmasına rağmen Avrupa şekerle çok daha sonraları tanıştı. Binbeşyüzlü yıllara kadar şeker çok değerli ve yalnızca varlıklı aileler tarafından tüketilebilen bir besindi.

Amerika kıtasının keşfi şeker üretiminde dönüm noktası oldu. Çünkü Avrupa’nın aksine Amerika kıtası şeker kamışı üretimi için çok uygundu. Avrupalı göçmenler Karayipler başta olmak üzere, Brezilya, Meksika, Küba ve Batı Hint adalarında çiftlikler kurup şeker kamışı tarımı yapmaya başladılar. Kıtanın keşfinden altmış yıl sonra binlerce fabrika şeker kamışından şeker elde edip Avrupa’ya göndermekteydi. Bir süre sonra yöre halkı tarla ve fabrikaların işgücü ihtiyacını karşılayamaz hale geldi. Bu durum üreticilerin gözlerini Afrika’ya çevirdi, kölelik sistemi tekrar hortladı. Köle işçiliği üretim maliyetlerini Asya’dan ithal edilen şeker fiyatlarının çok altına çekti. Bu Asya ile Avrupa arasındaki ticaret yolunu elinde  bulunduran Osmanlı İmparatorluğunun uzun vadede zayıflamasına yol açtı. 

Şeker sanayinin bu kadar hızlı artması dökme demirden yapılan makinelere, kaldıraç ve diğer mekanizmalara olan talebi patlattı. Bu da yaklaşan sanayi devriminin altyapısının oluşmasına katkı sağladı.

1750 yılında İngiltere’nin Jamaica’da yüzyirmi şeker arıtma fabrikası bulunmaktaydı ve bu fabrikalarda çalışan işçilerin tamamı Afrika’dan kaçırılan kölelerden oluşmaktaydı. O dönemde İngiliz parlementosu üyelerinin birçoğunun şeker fabrikaları ve bu fabrikalarda çalıştırılmak üzere Afrika’dan Amerika’ya köle taşıyan gemileri vardı. Gemilerdeki yaşam koşulları o derece kötüydü ki Afrika’dan gemilere bindirilen her on köleden sadece üçü Amerika’da karaya ayak basabiliyordu. Bu sistem köleliğin resmi olarak kaldırıldığı binsekizyüzlü yılların ortalarına kadar devam etti (Kölelik İngiltere’de 1833, Amerika’da ise 1864 yılında resmi olarak kaldırıldı).

Şeker kamışı bu kadar zor koşullar altında arıtılıp Avrupa’ya gönderilirken Alman kimyacı Andreas Marggraf  1747 yılında Avrupa’nın ikliminde çok iyi yetişen pancarın da aynı şeker kamışı gibi şeker içerdiğini gördü. Öğrencisi Carl Achard, Marggraf’ın bu çalışmasını ilerleterek 1802 yılında Fransa’da ilk şeker pancarı fabrikasını kurdu. Ondokuncu yüzyılın sonlarında Avrupa’da şeker pancarı, şekerin ana hammaddesi konumuna geldi.

Birinci dünya savaşı sırasında Alman denizaltıları Amerika’dan gelen ticaret gemilerini batırmaya başlayınca İngiltere hükümeti, çiftçileri şeker pancarı üretmeleri için teşvik etti. Günümüzde İngiltere en büyük şeker pancarı üreticilerindendir.

Türkiye’de ise ilk pancar şekeri 1926 yılında üretilmiştir.

Sonuçta önceleri çok değerli ve az bulunan bir besin olan şekerin (çay şekeri olarak bilinir) yeni kıtada bulunan verimli topraklar,  Afrika’dan getirilen köle gücü ve sanayi devrimiyle birlikte toplumun her kesiminin tüketebileceği kadar ucuzlaması, obezite ve kalp damar hastalıkları başta olmak üzere çeşitli kronik hastalıkların gelişimine zemin hazırladı.

Şekerin bu kadar ucuzlaması bile hazır gıda üreticileri için yeterli değildi. Daha ucuz, taşınması kolay ve daha tatlı (böylece bağımlılık yapma kabiliyeti daha yüksek) bir şeker aradılar ve 1970’lerde çay şekerinden çok daha zararlı olan mısır şurubu üretimi başladı. Günümüzde ketçaptan bisküviye, meyve suyundan hazır çorbaya, çikolataya ve hazır keklere kadar hemen her paketlenmiş yiyecekte şeker olarak mısır şurubu kullanılmaktadır. 


Kaynak:
A Brief History of Sugar – irish-sugar.ie
How Sugar is made – The History – sucrose.com
TC Şeker Kurumu – sekerkurumu.org.tr

Yorumlar
Ad Soyad
E-Posta
Başlık
Yorum
Yazarın Diğer Yazıları
Ayhan Ongun
Serdar Karcılıoğlu
Ahmet Karataş
Deniz Poyraz
Dr. Gürol Oral
www.kenttv.net © 2000 - 2017 | Bodrum Kent Radyo Tv. A.ޞ. | Kalekonut Sosyal Tesisleri BODRUM - MUĞLA | Tel: 0252 317 30 30 (PBX)